"Ad aktarmas覺" kavram覺 羹zerine

Ad aktarmas覺 # d羹zdeimece, mecaz-覺 m羹rsel, metonimi


Dilbilimci Doan Aksan'覺n yakla覺m覺 olan "deyim aktarmas覺-ad aktarmas覺" yakla覺m覺 akademik 癟evrelerde pek tutmamakla birlikte orta 繹retim 癟evrelerinde de bir ara yayg覺nlam覺t覺. "Deyim aktarmas覺" terimlendirmesinin, 繹zellikle "deyim" kavram覺yla ilikisinin kurulamamas覺 nedeniyle g繹zden d羹mesi yan覺nda, baz覺 癟evrelerin, "mecaz-覺 m羹rsel" ve "metonimi" kar覺l覺覺 olarak "ad aktarmas覺" terimini kullanmaya devam ettiini g繹r羹yoruz.

Bu kavramlar覺n ayr覺nt覺l覺 tart覺mas覺 ANLAMB襤L襤M / SZCN ANLAM AILIMI kitab覺nda yer almaktad覺r. Biz bu ikiliye dayal覺 ekseni, Bat覺 anlay覺覺nda olduu gibi eretileme-d羹zdeimece bi癟iminde al覺yoruz. 羹nk羹 bizim dilbilim geleneimizde b繹yle sistemletirmeler yap覺lmam覺, anlam olaylar覺yla ilgili kavramlar, s繹z ve anlam sanatlar覺 olarak tek tek ve k覺sa olarak incelenmitir.

"Ad aktarmas覺" kavram覺na, u andaki kullan覺m bi癟imiyle neden kar覺 olduumuzu 癟ok k覺sa olarak anlatmak istiyoruz (ayr覺nt覺lar i癟in kitab覺m覺za bak覺lmal覺d覺r) . Bu konudaki yakla覺m覺m覺z覺n dayana覺 (referans覺) esas olarak u kitapt覺r: Pierre Guiraud, Anlambilim, ev.: Prof. Dr. Berke Vardar, Eyl羹l 1984.

Bizce "deyim aktarmas覺" diye anlat覺lan anlam olay覺nda da sonu癟 yine bir "ad aktarmas覺" yap覺lmaktad覺r. Gerek 繹l羹 eretileme (istiare, metafor) 繹rnekleri olarak kabul edilen "kap覺n覺n KOLU", "da覺n BAI", "u癟a覺n KANADI" vb; gerekse canl覺 eretileme olan "ASLAN, yine baard覺.", "Onun ne AKAL olduunu herkes bilir." gibi c羹mlelerdeki alt覺 癟izili s繹zc羹klerde -bizdeki yanl覺 adland覺rmayla, "deyim aktarmas覺"nda- g繹r羹len, bir ad覺n bir baka varl覺a ad olarak aktar覺lmas覺 deil midir?

"Ad aktar覺lmas覺" olarak anlat覺lan "mecaz-覺 m羹rsel" ya da "metonimi"de de ad aktarmas覺 yap覺lmaktad覺r: "Seni 襤RKETten arad覺lar", "Ne zamand覺r EVDE TENCERE kaynam覺yor.", "BEREKET ya覺yor."… (irket: yetkili, g繹revli; ev: ocak, soba; tencere: yemek; bereket: yamur)

Aradaki fark udur: Anlam ilikisi, "deyim aktarmas覺"nda benzerlie, "ad aktarmas覺"nda i癟-d覺, neden-sonu癟 vb ilikilerine dayan覺yor; ama yap覺lan ayn覺, sonu癟ta bir AD AKTARMASI s繹z konusu.

Bu nedenle biz yaz覺lar覺m覺zda anlam olgusunu "繹rneklendirmeye dayal覺-b羹t羹nsellie dayal覺" kar覺tb羹t羹nsellii bi癟iminde, aktarmalar覺 ise "ad aktarmas覺-eylem aktarmas覺" olarak benimsedik (Bak覺n覺z: Anlambilim kitab覺).

Terimlendirmede, terimlerin kullan覺m覺nda bir mant覺k gerekli. Ezbere dayal覺, aktarmac覺, kopyac覺 mant覺ktan kurtulmak gerekiyor.


Nizamettin Uur || nizamettinugur.gen.tr