襤kilemelerin Yaz覺m覺


Bileik s繹zc羹k durumuna gelenlerle yeni s繹zc羹klere d繹n羹enler d覺覺nda b羹t羹n ikilemeler ayr覺 yaz覺l覺r; ikilemelerin aras覺nda da herhangi bir noktalama (virg羹l, k覺sa ya da uzun 癟izgi vb) kullan覺lmaz.

Bitiik yaz覺m 繹zellii kazanm覺 ikilemeler ve anlamlar覺:

alt羹st (alt羹st, -t羹; alt 羹st): ok kar覺覺k ve da覺n覺k; alt羹st etmek, alt羹st olmak.
birbiri Kar覺l覺kl覺 olarak bir dieri.
birdenbire Aniden, ans覺z覺n.
birebir Etkili. (bire bir: "繹l癟羹" kavram覺)
癟覺t癟覺t
Ayak alt覺nda ezilerek 癟覺t覺r 癟覺t覺r ses 癟覺karan bir t羹r patlanga癟, 癟atapat.
c覺zb覺z Azgarada piirilmi (et); "C覺zb覺z k繹fte."-.
c覺rc覺r 1. Pamuk kozalar覺n覺n pamuunu ve 癟ekirdeini birbirinden ay覺ran 癟覺kr覺k; 2. Austos b繹cei; 3. Fermuar // Bileik s繹zc羹kler: c覺rc覺r b繹cei, c覺rc覺r delgi, c覺rc覺r kolu.
癟覺r癟覺r Pamuu 癟ekirdeinden ay覺rmaya yarayan alet.
癟覺r癟覺r K羹癟羹k p覺nar. (halk az覺nda)
d覺rd覺r Bezginlik verecek bi癟imde s繹ylenen s繹z. (d覺rd覺rc覺: bu 繹zellii ta覺yan)
g覺rg覺r 1. Mekanik olarak 癟al覺an s羹p羹rge; 2. denizcilik A癟覺k denizlerde bal覺k avlamakta kullan覺lan b羹y羹k a.
gelgit Medcezir.
gitgide Giderek ("gide+gide")
h覺rg羹r Ge癟imsizlik, kavga: "Tiyatrocular aras覺nda h覺rg羹r eksik olmaz ama her ey sonunda tatl覺ya balan覺r, bilmez misin?."- A. 襤lhan. (deyim: h覺rg羹r 癟覺karmak)
enikonu 襤yiden iyiye, iyice, olduk癟a.
m覺zm覺z 1. Her eyde kusur bularak hi癟bir eyden memnun olmayan: Ne m覺zm覺z adam, ona i beendirmenin olana覺 yok. 2. evresindekileri rahats覺z edecek kadar tembel olan, m覺ym覺nt覺. // m覺zm覺zca, m覺zm覺zlanma, m覺zm覺zlanmak, m覺zm覺zl覺k
繹teberi
v覺rv覺r
Usand覺r覺c覺, sinirlendirici bir bi癟imde durmadan konumay覺 anlat覺r // v覺rv覺r etmek: usand覺r覺c覺, b覺kt覺r覺c覺 bir bi癟imde durmadan konumak. // v覺rv覺rc覺; v覺rv覺rc覺l覺k.

Ayr覺 yaz覺lan ikilemelerden 繹rnekler:

* ad覺m ad覺m, a覺r a覺r, ak覺n ak覺n, allak bullak, aa覺 yukar覺, aval aval (bakmak), b羹y羹k b羹y羹k, 癟abuk 癟abuk, c覺r c覺r (繹tmek), 癟eit 癟eit, derin derin, doru d羹r羹st, gide gide, g羹zel g羹zel, kar覺 kar覺, k繹s k繹s (dinlemek), kucak kucak, 覺p 覺p (damlamak), 覺p覺r 覺p覺r, tak tak (vurmak), tak覺m tak覺m, t覺竅k覺r t覺k覺r, yava yava...

* bata 癟覺ka, 癟oluk 癟ocuk, d羹e kalka, eci b羹c羹, eri b羹r羹, enine bo竅yuna, eski p羹sk羹, ev bark, konu komu, p覺l覺 p覺rt覺, salk覺m sa癟ak, sere serpe, soy sop, s羹kl羹m p羹kl羹m, yana yak覺la, yar覺m yamalak...

* at mat, 癟ocuk mocuk, dolap molap, kap覺 map覺, kitap mitap...

* art arda, ba baa, diz dize, el ele, g繹z g繹ze, i癟 i癟e, omuz omuza, yan yana; batan baa, daldan dala, elden ele, g羹nden g羹ne, i癟ten i癟e, y覺ldan y覺la; baa ba, bire bir (繹l癟羹), die di, g繹ze g繹z, teke tek; ard覺 ard覺na, bou bouna, g羹n羹 g羹n羹ne, pei peine, ucu ucuna...

Kaynak癟a:
1. Dil Dernei Yaz覺m K覺lavuzu, 6. Bas覺m, Ankara, Eyl羹l 2005.
2. TDK Yaz覺m K覺lavuzu, 24. Bas覺m, Ankara, 2005.
3. Prof. Dr. Vecihe Hatipolu, 襤kileme, Ankara, 1971.
4. Prof. Dr. Hamza Z羹lfikar, T羹rk癟ede Ses Yans覺mal覺 襤kilemeler, Ankara, 1995.


Nizamettin Uur || nizamettinugur.gen.tr