EDEBİYATIN GİZİ ŞİİRİN DİLİ

Genel Dizi: 7 Deneme-İnceleme: 1 Kanguru Yayınları 1. Basım: Mayıs 2007 Kapak Fotoğrafı: Kazım Şahbudak "Laleler / Emirgan" ISBN: 978-9944-146-09-8 Genel Yayın Yönetmeni: Aydın Şimşek Tasarım: Kanguru Kültür Sanat Baskı: Berkay Ofset 0.312.2312842 Kanguru Yayınları Konur Sokağı 15/3 Kızılay / Ankara


Kızlarım Deniz Ceren'e ve Damla Gizem'e!..

İÇİNDEKİLER

Sunu .................................................9

I. BÖLÜM / "Edebiyat:"
Edebiyat: Ova ve Ufuklar ......................13
Edebiyat: Karakutunun Çözülmesi ...........15
Edebiyat: "Düşülke" .............................18
Edebiyat: Dönüştürücü Kışkırtıcılık............21

II. BÖLÜM / "Şiir:"
Paradoksun Şairi: İlhan Berk ...................27
Şiir Dilinin İki Temel Özelliği ....................39
Şiirde Anlam Oluşumu ve Sorunu ............63


III. BÖLÜM / "Sanat, Yazar..."
Yerellik, Evrensellik ve Sanat .................87
Yazarın Trajedisi ..................................96

Arka Kapak Yazısı
"Orhan Veli'nin başarısı, asıl olarak şiir diline özgü olmayan, günlük dile özgü olan düzdeğişmeceyi kendi şiir dilinde başarıyla yoğunlaştırmış olmasında yatar."

***
"Başım köpük köpük bulut' dediğiniz an, iki uzak bağlama ilişkin varlık arasında, 'baş' ile 'bulut' arasında bir çakıştırma yapmış olursunuz ki artık eğretilemeli anlam söz konusudur. Bu sözcedeki anlam, bilimsel ya da emprik bilgi ile doğrulanabilir bir anlam değildir; yazınsal bağdaştırma olduğu için şiirsel bir anlam oluşmuş, sözcük-anlam ilişkisindeki doğrulama düzlemi değişmiştir artık."

***
"Sanatsa bağdaştırma, dilin anlam eksenleriyle oynamak, sözgelimi eşdeğerlik eksenindeki ögeyi birleştirme eksenine kaydırmak biçiminde elde edilir. G. M. Hopkins'e göre, 'Güzellik, benzeşlikler ve benzemezlikler karışımıdır."

***
"SAnatçı, üretirken kimi zaman oyun da oynar. Oyun, yaşamı üretmek, çoğaltmaktır; yaşama öykünmektir, öykünürken öğrenmektir. Oyunun kalitesi, zekâ dolu olmasında, verdiği hazda, büyülü ortamı var edebilme gücündedir."

***
"Bir sandalyenin, bir binanın, bir heykelin düzanlamından ve yananlamından söz edilebilir. Bu varlıkların düzanlamı, yapılış nedenlerini oluşturan ilk amaç, yani doğrudan işlevleri ne ise odur. Yananlamları ise; sözgelimi güzellikleri, ilginçlikleri, tarihsel ve moderniteye ilişkin çağrışımlarıdır. Nesne göstergebiliminde değişmece (mecaz) anlam olmaz."


Bir Değerlendirme
Cihan Oğuz


Nizamettin Uğur, şiir eleştirisine gönülden bağlı bir isim. Deyim yerindeyse, "derviş" misali, bugüne kadar yazdıklarını "cilâ yaparak" sunmaktansa, yıllara meydan okumayı tercih etti. Ankara'da yayımlanan "İzlek" dergisini bir avuç gençle birlikte çıkarırken de mütevazıydi, orada kaleme aldığı titiz eleştiri yazılarını bugüne taşırken de. "Edebiyatın Gizi, Şiirin Dili" adlı poetik kitabında da o titizliğin izleri mevcut. Öteden beri şiir metinlerini anlambilim çerçevesinde irdeleyen, bununla yetinmeyip onu neredeyse lime lime otopsiye yatıran Nizamettin Uğur, şiirde simge, eğretileme ve dil sorunsalına yeni açılımlar getiriyor.

Cihan Oğuz, "Eleştirmenlerin Yılı", Şiir Defteri 2008, sayfa 302



Nizamettin Uğur || nizamettinugur.gen.tr