"Dijital Dil Devrimi" / Bas─▒ndan:

H├╝rriyet Gazetesi, Cumartesi Eki (02 Mart 2013)


Dijital dil devrimi

Asl─▒ Bar─▒┼č
2 Mart 2013
Dijital dil devrimi

─░nternete giriyor ve bilmedi─činiz onlarca ┼čekil, harf ve sembolle kar┼č─▒la┼č─▒yorsan─▒z, ├╝z├╝lmeyin, yaln─▒z de─čilsiniz. Bunlar internetin yeni evrensel dili. ├ľ─črenmek ┼čart!

─░┼čte size modern zamanlardan bir sevgili kavgas─▒:
(_ _) :-C  TT_TT . 12X@>--->---  ss
ÔÇťBeni affet. Ger├žekten ├žok ├╝zg├╝n├╝m, g├Âzya┼člar─▒ i├žindeyim. Sana bir d├╝zine g├╝l yolluyorum. Seni seviyorum.ÔÇŁ
H :^o  :@)! [-(... ABV
ÔÇťHay─▒r yalanc─▒ domuz! Seninle konu┼čmuyorum... Allah belan─▒ versin!ÔÇŁ

Yukar─▒da g├Ârd├╝kleriniz, garip fig├╝rlerden ba┼čka bir ┼čey ifade etmiyorsa, sanal ortam─▒n yaratt─▒─č─▒ yeni dilden uzak kalm─▒┼čs─▒n─▒z demektir.
TwitterÔÇÖ─▒n ortaya ├ž─▒kard─▒─č─▒ ÔÇť140 karaktere ne d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ s─▒─čd─▒rÔÇŁ zorunlulu─ču, k─▒saltmalar ve semboller yaratma konusunda insanlar─▒ gittik├že daha yarat─▒c─▒ olmaya zorlad─▒. Sonu├ž olarak, harf d├╝┼čmelerinden olu┼čan k─▒saltmalar ve hislerimizi anlatan sembollerden olu┼čan k├╝lt├╝rleraras─▒ evrensel internet dili ortaya ├ž─▒kt─▒.
Sanal ortamda laf─▒ doland─▒rmak de─čil, a├ž─▒k├ža yazmak hem l├╝ks hem de gereksiz g├Âr├╝l├╝yor; Forbes dergisinde ge├žen y─▒l yay─▒mlanan bir makaleye g├Âre, ABDÔÇÖde sanal ortamdaki yaz─▒┼čmalarda y├╝zde 97 oran─▒nda k─▒saltma ve semboller kullan─▒l─▒rken, ger├žek kelimelere ise sadece y├╝zde 7 oran─▒nda yer veriliyor.┼×u an internette kullan─▒lan emoticon ve k─▒saltmalar─▒n say─▒s─▒n─▒ net olarak tahmin etmek imk├óns─▒z, ├ž├╝nk├╝ her ge├žen g├╝n listeye yenisi ekleniyor. Peki bunlar nas─▒l yarat─▒l─▒yor? PCnet dergisinden Selim ┼×umlu anlat─▒yor: ÔÇťK─▒saltmay─▒ yaratmak kolay, sesli harfleri d├╝┼č├╝r├╝yor, ya da ba┼čharfleri bir arada kullan─▒yorsunuz. ÔÇśEmoticonÔÇÖlara gelince klavyenizle oynayarak, vermek istedi─činiz hissi en iyi yakalayan harf bile┼čimini yarat─▒n. Onu sanal medyada, sosyal payla┼č─▒m sitelerinde bolca kullan─▒n. E─čer ger├žekten vermek istedi─činiz hissi, g├Âzde, dolay─▒s─▒yla alg─▒da veriyorsa, ├žabuk yay─▒l─▒r.ÔÇŁ

─░LK KULLANAN LINCOLN M├ť?

LOL, OMG gibi k─▒saltmalara verilen genel tabir olan ÔÇśacronymÔÇÖ kelimesi 1943ÔÇÖte bilgisayar devi BellÔÇÖin laboratuvarlar─▒nda, teknik terimleri anlatmak i├žin yarat─▒ld─▒. ─░lk ÔÇśemoticonÔÇÖ ise tahminlerin aksine, sanal ortamdaki sohbet odalar─▒nda de─čil, Abraham LincolnÔÇÖ├╝n 1862ÔÇÖde yapt─▒─č─▒ bir konu┼čman─▒n metninde yer ald─▒. Ba┼čkan─▒n konu┼čmas─▒n─▒n sonunda kullan─▒lan ÔÇś;)ÔÇÖ i┼čareti, kalabal─▒─č─▒n g├╝l├╝p, alk─▒┼člamas─▒ i├žin verilen bir bo┼člu─ču tasvir ediyordu. Ancak i┼čaretin yaz─▒m yanl─▒┼č─▒ olup olmad─▒─č─▒ konusunda ├že┼čitli iddialar var.
1881ÔÇÖde Amerikan Puck dergisi, melankoli, sevin├ž, ┼ča┼čk─▒nl─▒k ve ├Ânemsemezlik ifadelerini tasvir eden d├Ârt sembol yay─▒mlasa da, ÔÇśg├╝len/ a─člayan suratÔÇÖ ikonlar─▒n─▒n yarat─▒c─▒s─▒, bili┼čim uzman─▒ Scott Fahlman. Fahlman, 1982ÔÇÖde Carnegie Mellon ├ťniversitesi Bili┼čim B├Âl├╝m├╝ÔÇÖne yazd─▒─č─▒ dilek├žede mutluluk ve ├╝z├╝nt├╝ hisleri i├žin ÔÇś:)ÔÇÖ ve ÔÇś:(ÔÇś sembollerinin kullanmas─▒n─▒ ├Ânerdi. B├Âylelikle sanal ortamda yeni bir d├Ânem ba┼člad─▒.

─░NTERNET D─░L─░NDE ADABIMUA┼×ERET

Yeni internet dilinin getirdi─či en b├╝y├╝k ├Âzg├╝rl├╝k, herhangi bir ezbere, e─čitime ihtiya├ž duyulmadan, sadece g├Âz alg─▒s─▒yla her ┼čeyi k─▒sa s├╝rede anlatmas─▒. ├ľrne─čin ÔÇśEvlendik, mutluyuzÔÇÖ kelimelerini sadece T├╝rk├že bilenler anlarken, ÔÇś:-)(-: ^ _^ÔÇÖ ayn─▒ hissi dil zorunlulu─ču olmadan t├╝m d├╝nyaya veriyor.
Ancak bu sembol ve k─▒saltmalar─▒ kullanman─▒n da bir yolu, yordam─▒ var. ├ľrne─čin k─▒saltma kullan─▒rken ÔÇśb├╝y├╝k harfÔÇÖ butonunu a├ž─▒k kullanmak, ÔÇśba─č─▒rmakÔÇÖ olarak alg─▒lan─▒yor. Ya da dost├ža alg─▒lanmak istedi─činizde k─▒saltmalarda birden fazla harf (mesela hey! de─čil heeeeeyyyyy) kullanmak ┼čart. Hissin daha kuvvetli anlat─▒m─▒ ise parantezlerle sa─član─▒yor. Resmi bir tebrik i├žin:) yeterliyken, co┼čku ÔÇś:)))))))ÔÇÖ bi├žiminde ifade ediliyor.

S─▒k kullan─▒lan T├╝rk├že  k─▒saltmalar

*slm: Selam
*mrb: Merhaba
*tmm: Tamam
*kib: Kendine iyi bak
*nbr: Ne haber?
*aeo: AllahÔÇÖa emanet ol
*bye: G├╝le g├╝le
*e: Evet
*h: Hay─▒r
*nzm: Ne zaman?
*bgn: Bug├╝n
*yrn: Yar─▒n
*ltfn: L├╝tfen
*t┼čk: Te┼čekk├╝r ederim
*tbr: Tebrikler
*ss: Seni seviyorum
*nrd: Neredesin
*gr┼č: G├Âr├╝┼č├╝r├╝z
*in┼č: ─░n┼čallah
*Hg: Hay─▒rl─▒ g├╝nler
*Abv: Allah belan─▒ versin

S─▒k kullan─▒lan ─░ngilizce k─▒saltmalar

*LOL: Kahkahalarla g├╝lmek (─░ng: Laughing out loud)
*RML: Dudaklar─▒m─▒ oku (Read My Lips)
*OMG: Aman Tanr─▒m (Oh My God!)
*u8?: Yemek yedin mi? (You ate?)
*WTH: Ne i┼č?
(What the hell?)
*ASAP: En k─▒sa s├╝rede (As Soon As Possible)
*ASL: Ya┼č, cinsiyet, yer (Age, Sex, Location)
*BBL:  Daha sonra d├Ânece─čim. (Be Back Later)
*BF: Erkek arkada┼č (Boyfriend)
*F2F: Y├╝z y├╝ze
(Face to face)

ÔÇťBu, yeni bir ileti┼čim diliÔÇŁ

Hacettepe ├ťniversitesi Edebiyat Fak├╝ltesi ├Â─čretim ├╝yesi Prof. Dr. ┼×├╝kr├╝ Hal├╗k Akal─▒n

K─▒saltmalar, i┼čaretler dilin bir ba┼čka boyutudur. En az ├žaba kural─▒ gere─či duygular─▒m─▒z─▒, d├╝┼č├╝ncelerimizi en k─▒sa yoldan nas─▒l ifade edebiliyorsak onlar─▒ kullan─▒r─▒z. ─░nsanlar sevinci uzun c├╝mlelerle belirtmektense bir g├╝l├╝c├╝k i┼čaretiyle pek ├žok ┼čeyi anlat─▒yor. Bu, yeni bir ileti┼čim dilidir. TDK T├╝rk├že S├Âzl├╝kÔÇÖ├╝n 11. bask─▒s─▒nda i┼čaretlerin bir b├Âl├╝m├╝ne yer vermek istedik. O d├Ânemde 171 i┼čaret vard─▒, bunlar─▒n T├╝rk├žedeki kullan─▒m bi├žimini, s─▒kl─▒─č─▒n─▒ belirlemek gerekiyordu. Ama ├žal─▒┼čmay─▒ bitiremedik, bu y├╝zden i┼čaretler s├Âzl├╝─če ve Yaz─▒m K─▒lavuzuÔÇÖna al─▒namad─▒. Ama ├žal─▒┼čmam─▒z s├╝r├╝yor. Bili┼čime kap─▒lar─▒n─▒ kapatan diller yok olmaya mahk├╗mdur.

ÔÇťEmoticonlar─▒n evrensel anlamlar─▒ varÔÇŁ

Bah├že┼čehir ├ťniversitesi Dekan Yard─▒mc─▒s─▒ Yrd. Do├ž. Dr. Bur├že ├çelik

Kullan─▒c─▒lar internette yeni bir dil olu┼čturdu. Emoticonlar, k─▒saltmalar─▒n amac─▒, daha h─▒zl─▒ ve kolay ileti┼čim yaratmak. ─░nternet kullan─▒c─▒s─▒n─▒n ya da cep telefonu kullan─▒c─▒s─▒n─▒n hep s├╝rekli sosyal ├ževresiyle ba─čl─▒ kalmak ama ├Âte yandan ileti┼čim kurma k i├žin fazla zaman harcamamak gibi bir arzusu var. O nedenle, en h─▒zl─▒ ve kolay nas─▒l ileti┼čim kuracaksa o y├Ântemi buluyor, payla┼č─▒yor, belli bir toplumsall─▒k ├╝retildi─činde de art─▒k o internetin dili oluyor. Emoticonlar─▒n evrensel anlamlar─▒ var. Ama her k├╝lt├╝rde her toplumsal yap─▒da emoticonlar─▒ kullanman─▒n farkl─▒ k├╝lt├╝rel kodlar─▒ da olabilir, her ne kadar anlamlar─▒ benzer veya ayn─▒ olsa da.

ÔÇťSosyal medyan─▒n yaratt─▒─č─▒ sonu├žÔÇŁ

─░stanbul Bilgi ├ťniversitesi Medya B├Âl├╝m├╝ Ba┼čkan─▒ Prof. Dr. Asl─▒ Tun├ž

Dijital d├╝nya kendi h─▒z mant─▒─č─▒ ve dinamizmi ├žer├ževesinde kendi ileti┼čim kodlar─▒n─▒ da dayat─▒yor. K─▒sa, anl─▒ksal ve mu─člakl─▒─ča tahamm├╝l├╝ olmayan bu semboller b├╝t├╝n├╝ gen├ž ku┼čak aras─▒ndaki ileti┼čimi kolayla┼čt─▒r─▒yor. D├╝nyada milyonlarca gen├ž sevgilerini kalple, g├╝lmelerini smiley ile ifade ediyor. Kent ya┼čam─▒n─▒n ko┼ču┼čturmas─▒, ak─▒ll─▒ telefonlar─▒n yayg─▒nla┼čmas─▒, 21. y├╝zy─▒l insan─▒n─▒n sab─▒rs─▒zl─▒─č─▒, k├╝reselle┼čmenin dayatt─▒─č─▒ ortak dil aray─▒┼č─▒, uzun, derinlikli ve daha soyut bir ileti┼čim format─▒n─▒ kabul etmiyor. B├Âylece her dilin bar─▒nd─▒rd─▒─č─▒ ve dili zenginle┼čtiren say─▒s─▒z s─▒fata veda etme zaman─▒ yakla┼č─▒yor korkar─▒m:(


http://www.hurriyet.com.tr/cumartesi/22719846.asp



Nizamettin U─čur || nizamettinugur.gen.tr