┼×iir Dili-I


┬Ě 

┼×─░─░R D─░L─░-I

 

*  ┼×iir dili, g├╝nl├╝k konu┼čma dilinden -buna baz─▒lar─▒ “do─čal dil” demektedir- farkl─▒ bir dille yaz─▒l─▒r, daha ├žok ┼čiirsel imgeye dayan─▒r.

* ─░MGE” nedir?

┬Ě         “Hayal, d─▒┼č d├╝nyadaki varl─▒k ve olaylar─▒n zihindeki kar┼č─▒l─▒─č─▒, d├╝┼č├╝nsel resim” demektir.

*  ┼×─░─░RSEL ─░MGE” nedir?

┬Ě         “Al─▒┼č─▒lmam─▒┼č hayal” demektir, “al─▒┼č─▒lmam─▒┼č ba─čda┼čt─▒rma”ya dayan─▒r.

*  “BA├ÉDA┼×TIRMA” ve “ALI┼×ILMAMI┼× BA├ÉDA┼×TIRMA” ne demektir?

┬Ě         S├Âzlerin belli bir mant─▒k ├žer├ževesinde bir araya getirilmesine “ba─čda┼čt─▒rma” denir. Dil genelde b├Âyle i┼čler. “Kap─▒n─▒n kolu”, “T├╝rkiye’nin ba┼čkenti”, “g├Âzleri deniz mavisi”, “Roman─▒n sonun hi├ž be─čenmedim.” gibi.

┬Ě   S├Âzler hep b├Âyle bilindik bi├žimde bir araya getirilmez, bazen ├Âyle ba─čda┼čt─▒rmalar yap─▒l─▒r ki ilk duyuldu─čunda garipsenir ve ancak belli ba─člamlar─▒nda anlaml─▒ bulunur. “Beni cepten ara.”, “m├╝h├╝r g├Âzl├╝m”, “kine kinle y├╝r├╝mek bir y├╝rek karartmas─▒”, “A┼čk en karanl─▒k ayr─▒l─▒kt─▒r”, Bak─▒┼čs─▒z bir kara kedi” gibi. Bu dizilimlere de “al─▒┼č─▒lmam─▒┼č ba─čda┼čt─▒rma” ad─▒ verilir.

*  ┼×iirsel imgeye neden gereksinim duyulur?

┬Ě         Bilinen, tan─▒nan, her g├╝n birlikte olunan insanlar─▒ ve durumlar─▒ anlatmak i├žin imgeye, ┼čiirsel dile ba┼čvurulmaz. Ancak daha ├žok yeni kar┼č─▒la┼č─▒lan bir durumu, g├Âr├╝n├╝m├╝ anlatmak istedi─čimizde yeni s├Âyleyi┼če ve imgeye, yani ┼čiir diline ba┼čvurulur. Bilinenlerle ilgili yeni durum s├Âz konusu oldu─čunda da ┼čiire gereksinim ortaya ├ž─▒kar.

┬Ě         Dil g├Âstergeleri (s├Âzc├╝kler) say─▒l─▒ ve belirlidir ama insan hayali ve d├╝┼č├╝ncesi s─▒n─▒rs─▒zd─▒r. S─▒n─▒rl─▒ olanla s─▒n─▒rs─▒z─▒ dile getirme arzusu bizi ┼čiirsel imgeye zorlar, y├Ânlendirir.

*  ┼×iirsel imge nas─▒l elde edilir ya da olu┼čturulur?

┬Ě         Birbirine uzak alanlardan s├Âzc├╝klerin, kavramlar─▒n ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ bi├žimde bir araya getirilmesi ile olu┼čturulur.

o   “g├Âzlerin ├žok g├╝zel” --- g├╝nl├╝k dil

o    “g├Âzlerin menek┼če” --- ┼čiirsel dil

*  ┼×iirde imge, dikkat edilirse, soyut d├╝┼č├╝nme ve hissetmeyle ili┼čkilidir.

*  ┼×iirsel imge, ister istemez s├Âz sanatlar─▒yla yap─▒l─▒r.

*  ┼×iir dili ├ža─čr─▒┼č─▒msal anlama ve duygu de─čerine dayan─▒r.

┬Ě         ├çA├ÉRI┼×IMSAL ANLAM nedir?

o   ┼×iirde s├Âzc├╝klerin ger├žek anlamlar─▒ d─▒┼č─▒nda kullan─▒lmas─▒yla kazand─▒─č─▒ anlamsal de─čerdir. Bu anlam de─čerinde, s├Âyleyi┼č ve sesin de rol├╝ vard─▒r.

┬Ě         DUYGU DE├ÉER─░ nedir?

o   S├Âzc├╝klerin insan beyninde ve ruhunda etki boyutuyla ilgili bir durumdur. Ki┼čiden ki┼čiye de─či┼čir ama genelde de baz─▒ s├Âzc├╝klerin duygu de─čeri di─čerlerinden daha fazlad─▒r. S├Âzgelimi “├Âl├╝m”, “a┼čk”, “bar─▒┼č” gibi s├Âzc├╝kler, “ta┼č”, “burun”, “bez” gibi s├Âzc├╝klere g├Âre y├╝ksek duygu de─čerlerine sahiptir.

*  Demek ki s├Âzc├╝kler ve s├Âz ├Âbekleri ┼čiirde ger├žek anlamlar─▒ d─▒┼č─▒nda kullan─▒lmaktad─▒r.

*  ┼×iirde ses, ├ža─čr─▒┼č─▒m ve s├Âyleyi┼čle s├Âzc├╝kler ger├žek anlam boyutlar─▒ d─▒┼č─▒nda de─čerler kazan─▒r.

 

*  ┼×─░─░R, ─░MGELERLE D├ť┼×├ťNME VE D├ť┼×├ťND├ťRME SANATIDIR.




┼×iir Bilgisi-I
Nizamettin U─čur || nizamettinugur.gen.tr