Onur Bilge Kula'ya bir eletiri

"Metonimi"nin T羹rk癟e kar覺l覺覺, "kinaye" de "deinmece" de deildir.


Onur Bilge Kula’n覺n H羹rriyet G繹steri dergisindeki (Ocak-ubat-Mart 2011, say覺 303) “Dilsel kurgu ve yaz覺n(sall覺k) ilikisi” bal覺kl覺 yaz覺s覺nda 繹yle bir b繹l羹m var:

“Yaz覺nsall覺覺n bi癟em d羹zeyinde 繹nemli unsurlar覺ndan olan ‘metafor’ T羹rk癟ede olduu gibi kullan覺lmakla birlikte ‘istiare’ ve ‘eretileme’ bi癟iminde de kullan覺lmaktad覺r. ‘Metonimi’ ise T羹rk癟ede metafora g繹re hen羹z pek kullan覺m yayg覺nl覺覺 kazanm覺 bir kavram deildir; ancak ‘kinaye’, ‘ad-deiimi’ ve ‘deinmece’ olarak da bilinmektedir. Bu T羹rk癟e kar覺l覺k 繹nerileri aras覺nda ‘deinmece’ giderek yerleme eilimi g繹stermektedir.”

Say覺n Kula’n覺n 癟ok 繹nemli kitaplar覺 var.[*] Dergideki yaz覺s覺 da 癟ok 繹nemli Kula’n覺n, 癟ok youn 羹stelik. Ama yukar覺daki t羹mceler, konuya az bucuk ilgisi olan herkesi b羹y羹k bir ak覺nl覺a uratacak nitelikte.

羹nk羹 bizdeki hi癟bir kaynak, hi癟bir dilbilimci “metonimi”nin kar覺l覺覺 olarak “kinaye” ve “deinmece”yi 繹nermemitir, kullanmamaktad覺r; b繹yle olunca da “deinmece’nin giderek yerlemesi” gibi bir saptay覺m abs羹rtl羹e yol a癟ar. “Metonimi” i癟in “addeiimi” diyen vard覺r bir miktar, “adaktarmas覺” diyen 癟ok daha fazlad覺r ama. Bu kar覺l覺klar覺 doru bulmayanlar, eletirenler de vard覺r bizde. B羹t羹n bular覺n 繹tesinde, herkesin birletii kar覺l覺k ise, Say覺n Kula’n覺n ad覺n覺 anmad覺覺 “d羹zdeimece” (Osm. Mecaz-覺 m羹rsel) terimidir.

Kaynaklarda “metonimi” ile “kinaye”yi ayr覺 iki kavram olarak a癟覺klan覺r 羹stelik; “deinmece” de “kinaye”nin T羹rk癟e kar覺l覺覺 olarak verilir. 

B繹ylesine basit bir yanl覺a rastlay覺nca, “Say覺n Kula acaba baka ne yanl覺lar yapm覺t覺r kitaplar覺nda ve yaz覺lar覺nda?” sorusunun 癟engeli beynimize saplan覺p kal覺yor, beynimizi kanatmaya bal覺yor.

15.08.2011



[*] Alman K羹lt羹r羹nde T羹rk 襤mgesi (2 cilt), Bat覺 D羹羹n羹nde T羹rk ve 襤slam 襤mgesi, Bat覺 Edebiyat覺nda Oryantalizm, Bat覺 Felsefesinde Oryantalizm ve T羹rk 襤mgesi, Avrupa Kimlii ve T羹rkiye, Kant Estetii ve Yaz覺n Kuram覺, Hegel Estetii ve Edebiyat Kuram覺 (3 cilt), Marksist 襤deoloji ve Edebiyat, oulcu D羹羹nce Kar覺t K羹lt羹r Anadolu'da Kar覺t K羹lt羹r Birikiminin K繹kleri.

 



Nizamettin Uur || nizamettinugur.gen.tr